قلیان

2 نمایش مجدد
0
0
260
قلیان

قلیان وسیله‌ای آبی است برای کشیدن تنباکو که در خاورمیانه٬ آسیای مرکزی و شمال آفریقا متداول است. قلیان توسط ایرانیان و هندی‌ها اختراع شد.[نیازمند منبع] در فارسی به صورت قالیان و غلیان نیز ثبت شده و گاه نارگیلی نیز نامیده شده‌است. در افغانستان به کل مجموعه قلیان، چلم نیز می‌گویند.[۱] در کشورهای عربی به نام شیشه و نارجیله معروف است و در شبه قاره به حقّه معروف است. قلیان برای استفاده از دود حاصل از تماس زغال گداخته و تنباکو است که به این عمل «کشیدن قلیان» می‌گویند.

بررسی ۵۴۲ مطالعهٔ علمی در زمینهً قلیان نشان می‌دهد که در مقایسه با کشیدن یک عدد سیگار، کشیدن یک قلیان حدوداً ۱۲۵ برابر بیشتر دود، ۲۵ برابر بیشتر قیر، ۲.۵ برابر بیشتر نیکوتین، و ۱۰ برابر بیشتر منواکسید کربن وارد بدن می‌کند.

اجزاء قلیان

قلیان به صورت سنتی از چندین جز تشکیل شده که در دانشنامه ایرانیها چنین ذکر شده‌اند.

بادگیر
آتشدان؛ محل قرارگیری تنباکو و ذغال.
تنه یا میانه که می‌تواند فلزی باشد یا از چوب ساخته شده باشد.
میلابٔ
نی پیچ یا شلنگ
کوزه (یا قُلک) که منبع آب است و می‌تواند به اشکال مختلف باشد از جمله به شکل نارگیل، یا به شکل ساده. جنس آن نیز می‌تواند فلز، سفال، شیشه یا کریستال و یا برنج باشد.

کاربرد قلیان در طب سنتی
یکی از روش‌های درمانی که کاربرد زیادی در طب جامع ایران داشته است، هدایت دارو به موضعی است که درد و بیماری در آنجا ریشه دوانده است. از جمله وسایلی که می‌توان از طریق آن چنین شیوه درمانی را پیاده‌سازی کرد، قلیان و چپق بوده است. به عنوان مثال جهت از بین بردن عفونت که می‌بایستی مرزنجوش به آن ناحیه برسد، مرزنجوش را به شکل تنباکو خیس کرده، فردی که طبیعت ریه اش به گرمی و خشکی می‌زد، مرزنجوش را با قلیان می‌کشید. همچنین عرقیات گیاهان دارویی مانند نعنا، اکالیپتوس یا بادرنجبویه را می‌توان گرم کرد و در جام ریخت. از قطعات شنگرف در حقه برای درمان عفونت ریوی می‌توان بهره برد.

تحریف کاربری

در دوره قاجار، استعمار پیر با شناسایی آنها و استفاده از ترفند همیشگی و کاری خود، یعنی تغییر در ماهیت عناصر به جای رد موضوع، مورد مصرف قلیان را عوض کرد و تنباکو را که به عنوان سم استفاده می‌شد، جایگزین ماده اصلی و جوهره قلیان کرد.

تاریخچه

بنا به نوشتهٔ سیریل الگود (اگر چه وی مأخذ خود را ذکر نکرده‌است) «اولین بار ابوالفتح گیلانی (متوفی ۱۵۸۸) پزشک ایرانیِ دربار اکبر اول، سلطان مغول هند بود که دود تنباکو را از یک ظرف آب عبور داد تا آن را خالص‌تر و سرد نماید و از این طریق قلیان که در شبه قاره به حقّه معروف است را ابداع نمود.» اما از سوی دیگر، یک رباعی از اهلی شیرازی (درگذشته در ۱۵۳۵) به استفاده از قلیان اشاره می‌نماید و از این رو پیشینه استفاده از قلیان را می‌توان به حداقل به دوران شاه طهماسب یکم صفوی بازگرداند و روایت ابوالفتح گیلانی را می‌توان شاهدی بر معرفی قلیان، که در ایران مورد استفاده بوده‌است، در شبه قاره هند دانست.[۴]

ایران

به گزارش فرارو، گرایش مردم ایران به قهوه‌خانه‌ها مدتی است بیشتر شده است و ۳۷ درصد زنان ایرانی حداقل یکبار مصرف قلیان را تجربه کرده‌اند، کشیدن قلیان در سفره خانه‌های سنتی برای زنان ایرانی نیز مجاز است و روزانه تعداد زیادی از زنان نیز قلیان مصرف می‌کنند که این تعداد روز به روز در حال افزایش است.[۵] بنا بر گزارش ایسنا در سال ۱۳۹۱، امروزه هزینه ماهیانه سرانه مصرف قلیان در ایران حدود ۲۱۵ هزار ریال است.[۶]

پیشینه

بنا بر دانشنامه ایرانیکا، تاریخ دقیق اولین استفاده از قلیان مشخص نیست. اولین تصویری که از قلیان به وسیله هنرمندان ایرانی کشیده شده، احتمالاً تصویر نشمی کماندار کار رضا عباسی، نقاش مشهور دربار شاه عباس بزرگ است، که تا اواخر نیمه اول قرن یازدهم هجری زنده بوده‌است.

سیاحان اروپایی که به ایران سفر کرده‌اند از جمله تاورنیه که در دوران صفویه به ایران آمد به قلیان و کشیدن تنباکو در ایران اشاره کرده‌اند. از جمله وی نوشته‌است که «ایرانیان تنباکو را با دستگاهی کاملاً اختصاصی می‌کشند. در کوزه گلی دهان گشادی به قطر سه انگشت، تنه قلیانی از چوب یا نقره که سوراخی در وسط دارد قرار می‌دهند، و بر سر آن مقدار تنباکوی نم‌دار با کمی آتش می‌گذارند، و در زیر قلیان سوراخ ممتدی است که، در حالی که نفس را بالا می‌کشند، دود تنباکو با شدت از امتداد سوراخ پایین آمده و داخل آب که به رنگهای مختلف می آمی‌زد داخل می‌شود. این کوزه مرتباً تا نصفه آب دارد. دود که در آب است به سطح می‌آید و هنگامیکه نفس را بالا می‌کشند، از نی قلیان دود به دهان وارد می‌شود. به واسطه آبی که به قلیان می‌ریزند دود تنباکو تصفیه می‌شود و کمتر ضرر می‌رساند. والا با این همه قلیان که می‌کشند، مقاومت برای آنها غیرممکن است. ایرانیان زن و مرد، به طوری از جوانی عادت به کشیدن تنباکو کرده‌اند، که کاسبی که باید روزی پنج شاهی خرج کند، سه شاهی آن را به مصرف تنباکو می‌رسانند. می‌گویند اگر تنباکو نمی‌داشتیم چطور ممکن بود کیف و دماغ داشته باشیم.»

اولئاریوس نیز که در سال ۱۰۴۶ در ایران بوده می‌نویسد که «چندین گونه ظرف قلیان در ایران ساخته می‌شد. شیشه‌ای، کوزه‌ای، از جوز هندی (نارگیله)، کدوئی که تا نیمه آب می‌شد و گاهی در آن عطر می‌ریختند».

شاردن، دیگر سیاح دوران صفوی، در سفرنامه خود می‌نویسد که، شاه عباس بسیار کوشید تا از استعمال قلیان در بین مردم جلوگیری کند. برای این کار، روزی در مجلسی رسمی دستور داد که به جای تنباکو قلیان مهمانان را با پهن چاق کنند، و سپس در حالیکه آنان مشغول کشیدن قلیان خود بودند گفت که، این تنباکو را که وزیر همدان برای من فرستاده‌است و ادعا می‌کند که بهترین تنباکوی دنیاست، چگونه است؟ آنان همگی از این تنباکو تعریف کردند. آنگاه شاه خطاب به آنان گفت «مرده شوی چیزی را ببرد که نمی‌توان آن را از پهن تشخیص داد». سرانجام کار مخالفت شاه عباس بزرگ با تنباکو به تحریم آن کشید، و هنگامیکه در گرجستان متوجه شد، سربازان او پول خود را صرف کشیدن تنباکو و توتون می‌کنند آن را ممنوع ساخت، و تجاری را که توتون و تنباکو به اردوی او آورده بودند با تنباکوی خود یک جا سوختند، و سربازانی که مرتکب کشیدن توتون و تنباکو می‌شدند بینی و لبانشان را می‌بریدند.

قلیان در دوران قاجار بخشی از ضرورتهای زندگی بود. اشراف و بزرگان در خانه‌های خود انواع قلیان نگهداری می‌کردند که بعضی از آنها جواهرکاری شده بودند. واقعه قیام تنباکو در دوران قاجار و در نتیجه فتوایی توسط میرزا حسن شیرازی مبنی بر تحریم مصرف و فروش تنباکو رخ داد.

انواع تنباکو

در ایران انواع تنباکو مانند تنباکوی بنیاد، برازجان، کاشان، بوشهر و غیره وجود دارد که بیشتر آنها به نام شهرهایی است که تنباکو در آنجا کشت می‌شود. همچنین در دهه‌های اخیر تنباکو با طعم‌های میوه‌ای نیز به بازار عرضه می‌شود که به صورت صنعتی تولید می‌شوند. طبق بررسی‌های به عمل آمده قلیان اگر با تنباکوهای میوه‌ای (توتون‌هایی که به روش شیمیایی به عمل آمده و دود آن بوی میوه می‌دهد) به عمل آمده باشد خطرناک و ضرر آن از ضرر سیگار بیشتر است.[۷] چون دودی که وارد ریه می‌شود دودی است که محصول مواد شیمیایی می‌باشد.

تنباکوی میوه‌ای

تنباکوی میوه‌ای هم چند سالی است که به دست اعراب تولید شده و با انواع اسانس و طعم‌های گونا گون در دسترس همگان است حتی در کشورهای دیگر. البته به گفته پزشکان این نوع تنباکو از بدترین نوع برگ توتون تهیه شده که در کارخانه‌ها معمولاً دور ریز تولیدات آنها است ولی به واسطه مواد شیمیایی معطر و بسته بندی‌های پر زرق و برق آنها را با نام تنباکوی میوه‌ای در ایران و نام عربی معسل در کشورهای عربی بفروش می‌رسانند. استعمال قلیان میوه‌ای در برخی شهرها و کشورهای اروپا هم شیوع پیدا کرده و خیلی از جوانان هم در اروپا قلیان میوه‌ای را به عنوان تفریح انتخاب کرده و ساعتی را در کافی شاپ برای سرو قلیان اختصاص می‌دهند.

قلیان و ادیان

فتوای جدید حرام بودن استفاده از قلیان برای مسلمانان مالزی

کمیته فتوای شورای ملی امور اسلامی کشور مالزی پس از بحث و بررسی‌های فراوان در تیر ۱۳۹۲ اعلام کرد که استفاده از قلیان برای مسلمانان حرام است.

عبدال شوکور حسین، رئیس این کمیته گفته: پس از شنیدن نظرات متخصصان و کارشناسان وزارت بهداشت و بررسی شواهد علمی و پزشکی در داخل و خارج از کشور در خصوص مضرات قلیان، کمیته تصمیم گرفت تا قلیان را برای مسلمانان ممنوع کند. وی توضیح داد که استفاده از قلیان می‌تواند بر روی سلامتی فرد، رشد اقتصاد ملی و همچنین شکل‌گیری نسل‌های بعدی تأثیرات مخربی داشته باشد.

شاید به مطالب زیر نیز علاقه داشته باشید :

پیپ چه وسیله ای می باشد : پیپ وسیله‌ای برای کشیدن دود توتون است. اطلاعات بیشتر…….

تنباکو : تنباکو یا توتون ویا به مصری پاپیروس، گیاهی با برگ‌های پهن است. اطلاعات بیشتر…….

برش های تنباکو پیپ : توتون های پیپ برش های مختلفی دارند که می توانید مطالعه نمایید. اطلاعات بیشتر…….

انواع مختلف برگ تنباکو : برگ های توتون انواع مختلفی دارند که می توانید مطالعه نمایید. اطلاعات بیشتر…….

چگونه پیپ بکشیم : پیپ خود را پر کنید.مشکلترین قسمت کار همین مرحله می باشد. اطلاعات بیشتر…….

روش های پر کردن توتون پیپ : پر کردن توتون یکی از سوالات متداول مصرف کنندگان پیپ است. اطلاعات بیشتر…….

روش محبوب پر کردن توتون پیپ : یکی از محبوترین و رایج ترین روش های پر کردن پیپ روش سه مرحله ای است. اطلاعات بیشتر…….

چگونه پیپ خود را برای اولین بار آب بندی کنیم : وقتی یک پیپ چوبی نو خرید می نمایید، محفظه درون آتشگاه آن کاملا تمیز و عاری از کربن است. اطلاعات بیشتر…….

نحوه تمیز کردن پیپ : پیپ بعد از استعمال به دلیل رطوبت توتون خیس می شود. اطلاعات بیشتر…….

نحوه تمیز کردن پیپ توسط نمک و الکل : بعد از گذشت مدتی، عطر و طعم و شیره توتون ها باعث جرم گرفتن و بوی نا مطبوع پیپ می شود. اطلاعات بیشتر…….

قوانین نگهداری برای استفاده بهتر از پیپ : همیشه پیپ خود را با کبریت و یا فندک مخصوص پیپ روشن کنید. اطلاعات بیشتر…….

اصطلاحاتی مربوط به پیپ : هر وسیله ای اصطلاحات مربوط به خود را دارد پیپ نیز شامل این قائده می باشد. اطلاعات بیشتر…….

فیلتر جهت استفاده در پیپ : در حال حاضر فیلتر های ۹ میلیمتری رایج هستند. اطلاعات بیشتر…….

بریار : پیپ های چوبی معمولا و به طور غالب از ریشه ی گیاهان ِ بریر (بریار) ساخته می شوند. اطلاعات بیشتر…….

پیپ فلزی : پیپ های فلزی اغلب معروف هستند. اطلاعات بیشتر…….

سیگار : دوک محصولی تولید کرد که در سطح دنیا توزیع می‌شد جهانی‌سازی سیگار توسط وی بنیان‌گذاری شد. اطلاعات بیشتر…….

سیگار برگ : سیگار برگ به لوله بزرگی مجتمع از تنباکوی خشک شده گفته می‌شود که در داخل یک برگ قرار می‌گیرند. اطلاعات بیشتر…….

نام‌های سیگار برگ : ۱-کاپتان بلک ۲-کافه کرم ۳-مونته‌کریستو (سیگار برگ) اطلاعات بیشتر…….

زیرسیگاری : زیرسیگاری یک ظرف ویژه برای جمع آوری باقی‌مانده‌های ناشی از استعمال دخانیات مانند خاکستر، فیلتر ته سیگار و… می‌باشد. اطلاعات بیشتر…….

چپق : چپق یا چوپوق وسیله‌ای برای استعمال دود حاصل از تنباکو است. اطلاعات بیشتر…….

قلیان : قلیان وسیله‌ای آبی است برای کشیدن تنباکو که در خاورمیانه٬ آسیای مرکزی و شمال آفریقا متداول است. اطلاعات بیشتر…….

آتش‌گردان : آتش گردان، آتش چرخان یا آتش سرخ کن وسیله‌ای است که در آن آتش درست می‌کنند. اطلاعات بیشتر…….

زغال : زغال فشرده، شکل دیگری از زغال چوب است. اطلاعات بیشتر…….

استعمال دخانیات : استعمال دخانیات به تنفس بخار ناشی از سوزاندن تنباکو گفته می‌شود. اطلاعات بیشتر…….

تأثیرات تنباکو بر سلامت انسان : تأثیرات تنباکو بر سلامت انسان قابل توجه هستند. اطلاعات بیشتر…….

نیکوتین : نیکوتین یک ترکیب آلی نیتروژن‌دار است. اطلاعات بیشتر…….

بارگذاری مقالات بیشتر مرتبط
خواندن بیشتر بینالکو بلاگ
  • صندل

    صندل

    صندل صندل = به انگلیسی Sandal و به فرانسوی Sandales صندل نوعی پاافزار رو باز و سبک است که …
  • دمپایی

    دمپایی

    دمپایی دمپایی = به انگلیسی Slippers و به فرانسوی Pantoufles دَمپایی نوعی پای‌افزار نرم و س…
  • چکمه

    چکمه

    چکمه چکمه (پوتین , بوت) = به انگلیسی Boot و به فرانسوی Bottes چکمه یا پوتین گونه‌ای پای‌اف…
خواندن بیشتر دانستنی ها

دیدگاه خود را بنویسید

Your email address will not be published.بخشهای موردنیاز علامتگذاری شده اند *

همچنین بررسی کنید

متن آهنگ جدید سیامک عباسی به نام بهترین وقت

متن آهنگ جدید سیامک عباسی به نام بهترین وقت تنهام و از همه دلسرد صدامو بشنو و برگرد فاصله …